نورجو
۱ از ۱۴
پیامبر اسلام
امانتداری — پیش از آغاز پیامبری، در مکه به امین (قابلاعتماد) شهرت داشت.
حضرت محمد بن عبدالله حدود سال ۵۷۰ میلادی در مکه (عربستان سعودی امروزی) به دنیا آمد. پدرش پیش از تولدش و مادرش در کودکی او درگذشتند، و او زیر سرپرستی پدربزرگ و سپس عمویش ابوطالبعموی حضرت محمد و رئیس خاندان بنیهاشم پس از مرگ عبدالمطلب. با اینکه خودش هرگز مسلمان نشد، تا پایان عمرش از حضرت محمد در برابر مخالفان قریش حمایت کرد. بزرگ شد. پیش از آغاز پیامبری، به عنوان بازرگانی درستکار شناخته میشد و لقب امینلقبی که پیش از آغاز پیامبری به حضرت محمد داده شد، بهخاطر شهرت او به صداقت و درستکاری در معاملات تجاری در مکه. گرفته بود. در حدود چهلسالگی، بنا بر باور اسلامی، نخستین وحیدر اصطلاح دینی اسلام، پیامی که بنا بر باور مسلمانان از طرف خدا، معمولاً از طریق فرشته، بر پیامبران نازل میشود. نخستین وحی بر حضرت محمد در غار حرا نازل شد. را دریافت کرد و دعوت به یکتاپرستی را آغاز کرد. در سال ۶۲۲ میلادی به دلیل مخالفتهای مکه به مدینه هجرتکوچ حضرت محمد و پیروانش از مکه به مدینه در سال ۶۲۲ میلادی، به دلیل مخالفت و فشار قریش. این رویداد بعدها مبدأ تقویم هجری قمری اسلامی شد. کرد — رویدادی که مبدأ تقویم هجری قمری شد — و در آنجا جامعهای نوپا بنیان نهاد. او در سال ۶۳۲ میلادی، در حدود شصتودوسالگی، در مدینه درگذشت.
برای بازکردن داستان کامل، چند سؤال کوتاه رو یکییکی جواب بده — بدون زمانسنج و بدون محدودیت در تعداد تلاش.
گزینهای را که فکر میکنی درست است انتخاب کن.
حضرت محمد در حدود سال ۵۷۰ میلادی در مکه، در خاندان بنیهاشمخاندانی از قبیلهی قریش که حضرت محمد به آن تعلق داشت. از قبیلهی قریشقبیلهی عرب ساکن مکه که حضرت محمد از آن بود و متولی کعبه و تجارت شهر بهشمار میرفت. بزرگان این قبیله در آغاز، مهمترین مخالفان دعوت او بودند.، به دنیا آمد. پدرش عبدالله پیش از تولد او در سفری تجاری درگذشته بود، و مادرش آمنه وقتی او فقط شش سال داشت از دنیا رفت. این یتیمی دوگانه او را از همان کودکی با از دستدادن و ناامنی آشنا کرد — تجربهای که به گفتهی بسیاری از سیرهنویسان بعدها در حساسیت او نسبت به یتیمان و مستضعفان بازتاب پیدا کرد. پس از مرگ مادر، ابتدا پدربزرگش عبدالمطلب و پس از او عمویش ابوطالبعموی حضرت محمد و رئیس خاندان بنیهاشم پس از مرگ عبدالمطلب. با اینکه خودش هرگز مسلمان نشد، تا پایان عمرش از حضرت محمد در برابر مخالفان قریش حمایت کرد. سرپرستیاش را برعهده گرفتند.
او در جوانی به عنوان بازرگانی درستکار در کاروانهای تجاری مکه به شام فعالیت میکرد و بهخاطر صداقتش لقب امینلقبی که پیش از آغاز پیامبری به حضرت محمد داده شد، بهخاطر شهرت او به صداقت و درستکاری در معاملات تجاری در مکه. گرفت. همین شهرت باعث شد خدیجهبازرگان ثروتمند و محترم مکی که نخستین همسر حضرت محمد و به باور مسلمانان نخستین کسی بود که به پیامبری او ایمان آورد. او مهمترین حامی عاطفی و مالی حضرت محمد در سالهای دشوار آغاز دعوت بود.، بازرگان ثروتمند مکی، او را برای ادارهی کاروان تجاری خود استخدام کند و بعد پیشنهاد ازدواج بدهد. حضرت محمد در حدود بیستوپنجسالگی با خدیجهبازرگان ثروتمند و محترم مکی که نخستین همسر حضرت محمد و به باور مسلمانان نخستین کسی بود که به پیامبری او ایمان آورد. او مهمترین حامی عاطفی و مالی حضرت محمد در سالهای دشوار آغاز دعوت بود. — که پانزده سال از او بزرگتر بود — ازدواج کرد؛ ازدواجی که تا زمان مرگ خدیجهبازرگان ثروتمند و محترم مکی که نخستین همسر حضرت محمد و به باور مسلمانان نخستین کسی بود که به پیامبری او ایمان آورد. او مهمترین حامی عاطفی و مالی حضرت محمد در سالهای دشوار آغاز دعوت بود. پایدار ماند و خدیجهبازرگان ثروتمند و محترم مکی که نخستین همسر حضرت محمد و به باور مسلمانان نخستین کسی بود که به پیامبری او ایمان آورد. او مهمترین حامی عاطفی و مالی حضرت محمد در سالهای دشوار آغاز دعوت بود. در سالهای سخت آغاز پیامبری مهمترین حامی او بود.
در سالهای میانی زندگیاش، حضرت محمد عادت داشت برای تأمل و عبادت به غار حراغاری در کوهی نزدیک مکه که حضرت محمد پیش از پیامبری برای تأمل و عبادت به آن پناه میبرد؛ محل نزول نخستین وحی.، در کوهی نزدیک مکه، پناه ببرد. بنا بر روایت اسلامی، در یکی از همین خلوتها در حدود چهلسالگی، نخستین وحیدر اصطلاح دینی اسلام، پیامی که بنا بر باور مسلمانان از طرف خدا، معمولاً از طریق فرشته، بر پیامبران نازل میشود. نخستین وحی بر حضرت محمد در غار حرا نازل شد. بر او نازل شد — تجربهای که بهقدری او را ترساند که لرزان به خانه بازگشت. خدیجهبازرگان ثروتمند و محترم مکی که نخستین همسر حضرت محمد و به باور مسلمانان نخستین کسی بود که به پیامبری او ایمان آورد. او مهمترین حامی عاطفی و مالی حضرت محمد در سالهای دشوار آغاز دعوت بود. او را دلداری داد و به پسرعمویش ورقة بن نوفلپسرعموی خدیجه، مردی مسیحی و آشنا به متون یهودی و مسیحی در مکه. او نخستین کسی بود که تجربهی حضرت محمد در غار حرا را نشانهی پیامبری دانست.، که با متون یهودی و مسیحی آشنا بود، مراجعه کرد؛ ورقه این تجربه را نشانهی پیامبری دانست. این آغاز دعوت علنی و تدریجی حضرت محمد به یکتاپرستی بود.
دعوت حضرت محمد بهتدریج در مکه علنی شد، اما با مخالفت شدید بزرگان قریشقبیلهی عرب ساکن مکه که حضرت محمد از آن بود و متولی کعبه و تجارت شهر بهشمار میرفت. بزرگان این قبیله در آغاز، مهمترین مخالفان دعوت او بودند. روبهرو شد. این مخالفت بیشتر ریشه در منافع اقتصادی و اجتماعی داشت تا صرفاً اختلاف عقیدتی: مکه بهخاطر کعبهساختمانی مکعبیشکل در مرکز مسجدالحرام در مکه که پیش از اسلام مرکز زیارت بتپرستان عرب بود و در اسلام قبلهی نماز مسلمانان شد. و بتهای متعدد آن، مرکز زیارت و تجارت قبایل عرب بود، و دعوت به یکتاپرستی این نظم اقتصادی-مذهبی را تهدید میکرد. پیروان حضرت محمد، بهویژه بردگان و افراد کمقدرتتر، هدف آزار و شکنجه قرار گرفتند؛ خود او تحت حمایت قبیلهاش (تا زمان مرگ ابوطالبعموی حضرت محمد و رئیس خاندان بنیهاشم پس از مرگ عبدالمطلب. با اینکه خودش هرگز مسلمان نشد، تا پایان عمرش از حضرت محمد در برابر مخالفان قریش حمایت کرد.) از آسیب مستقیم در امان ماند، هرچند با تحریم اقتصادی و اجتماعی خاندانش مواجه شد.
با مرگ ابوطالبعموی حضرت محمد و رئیس خاندان بنیهاشم پس از مرگ عبدالمطلب. با اینکه خودش هرگز مسلمان نشد، تا پایان عمرش از حضرت محمد در برابر مخالفان قریش حمایت کرد. و خدیجهبازرگان ثروتمند و محترم مکی که نخستین همسر حضرت محمد و به باور مسلمانان نخستین کسی بود که به پیامبری او ایمان آورد. او مهمترین حامی عاطفی و مالی حضرت محمد در سالهای دشوار آغاز دعوت بود. در یک سال (حدود ۶۱۹ میلادی)، حضرت محمد حمایت خانوادگی و عاطفی خود را از دست داد و فشار بر او افزایش یافت. در همین دوره، گروهی از اهالی یثربنام قدیمی شهر مدینه، پیش از هجرت حضرت محمد به آن. (مدینهی بعدی) که با درگیریهای قبیلهای داخلی دستبهگریبان بودند، از او خواستند به شهرشان بیاید و به عنوان داور و رهبر بین قبایل متخاصم میانجیگری کند. حضرت محمد، در حدود پنجاهودوسالگی، و پیروانش در سال ۶۲۲ میلادی بهتدریج و مخفیانه به مدینه هجرتکوچ حضرت محمد و پیروانش از مکه به مدینه در سال ۶۲۲ میلادی، به دلیل مخالفت و فشار قریش. این رویداد بعدها مبدأ تقویم هجری قمری اسلامی شد. کردند — رویدادی که بعدها مبدأ تقویم هجری قمری شد.
در مدینه، حضرت محمد جامعهای نوپا بنا نهاد که یهودیان، مسلمانان و دیگر قبایل را در قالب یک پیمان مشترک (معروف به منشور مدینهپیمانی مکتوب که حضرت محمد پس از هجرت میان مسلمانان، یهودیان و دیگر قبایل مدینه برقرار کرد و حقوق و تعهدات مشترک آنها را مشخص میکرد.) به هم پیوند میداد. رابطهی مکه و مدینه در سالهای بعد به درگیری نظامی کشیده شد — از جمله نبرد بدرنخستین نبرد بزرگ میان مسلمانان مدینه و قریش مکه، در سال ۶۲۴ میلادی، که با وجود کمیتعداد مسلمانان به پیروزی آنها انجامید. (۶۲۴ میلادی) که مسلمانان علیرغم کمیتعداد پیروز شدند، و نبرد اُحُددومین نبرد بزرگ میان مسلمانان و قریش، در سال ۶۲۵ میلادی، در دامنهی کوه اُحُد نزدیک مدینه؛ با وجود پیروزی اولیهی مسلمانان، در نهایت بهخاطر ترک موضع گروهی از تیراندازان، تلفات سنگینی به آنها وارد شد. (۶۲۵ میلادی) که با تلفات سنگین همراه بود. این درگیریها عمدتاً حول کنترل مسیرهای تجاری و پاسخ به تهدید سیاسی-مذهبی مکه علیه نظم قبلی بود، نه صرفاً جنگ دینی.
در سال ۶۲۸ میلادی، پیمان حدیبیهپیمان آتشبس موقت میان مسلمانان مدینه و قریش مکه در سال ۶۲۸ میلادی که بهرغم شرایط ظاهراً نامتوازنش، به نفع مسلمانان تمام شد. آتشبسی موقت میان مکه و مدینه برقرار کرد که بهرغم ظاهر نامتوازنش، به نفع مسلمانان تمام شد و به آنها امکان گسترش نفوذ داد. دو سال بعد، با نقض پیمان از سوی متحدان قریشقبیلهی عرب ساکن مکه که حضرت محمد از آن بود و متولی کعبه و تجارت شهر بهشمار میرفت. بزرگان این قبیله در آغاز، مهمترین مخالفان دعوت او بودند.، حضرت محمد، در حدود شصتسالگی، با سپاهی بزرگ وارد مکه شد و تقریباً بدون خونریزی آن را فتح کرد؛ او عفو عمومی اعلام کرد و بتهای کعبهساختمانی مکعبیشکل در مرکز مسجدالحرام در مکه که پیش از اسلام مرکز زیارت بتپرستان عرب بود و در اسلام قبلهی نماز مسلمانان شد. را برچید. در سال ۶۳۲ میلادی، پس از انجام آخرین حج (معروف به حجة الوداعآخرین حج حضرت محمد به مکه در سال ۶۳۲ میلادی، چند ماه پیش از وفاتش، که در آن خطبهای مهم ایراد کرد.) و ایراد خطبهای پرمعنا در آن، به مدینه بازگشت و اندکی بعد، در حدود شصتودوسالگی، در همان شهر درگذشت.
برای بازکردن عمق تاریخی — جنگها، همعصرها و بحثهای باز مورخان — چند سؤال کوتاه رو یکییکی جواب بده — بدون زمانسنج و بدون محدودیت در تعداد تلاش.
گزینهای را که فکر میکنی درست است انتخاب کن.
نزدیک بدر، عربستان سعودی امروزی
مسلمانان مدینه قصد رهگیری یک کاروان تجاری بزرگ قریشقبیلهی عرب ساکن مکه که حضرت محمد از آن بود و متولی کعبه و تجارت شهر بهشمار میرفت. بزرگان این قبیله در آغاز، مهمترین مخالفان دعوت او بودند. را داشتند؛ وقتی خبر به مکه رسید، سپاهی برای دفاع از کاروان و مقابله با مسلمانان اعزام شد.
با وجود کمیتعداد مسلمانان (حدود ۳۱۳ نفر در برابر حدود ۱۰۰۰ نفر)، آنها پیروز شدند؛ این نبرد اعتبار نظامی و سیاسی جامعهی نوپای مدینه را تثبیت کرد.
نزدیک کوه اُحُد، حومهی مدینهی امروزی، عربستان سعودی
قریشقبیلهی عرب ساکن مکه که حضرت محمد از آن بود و متولی کعبه و تجارت شهر بهشمار میرفت. بزرگان این قبیله در آغاز، مهمترین مخالفان دعوت او بودند. برای جبران شکست بدر و بازگرداندن اعتبار خود، سپاهی بزرگتر برای حمله به مدینه گسیل کرد.
نبرد با پیروزی اولیهی مسلمانان آغاز شد، اما ترک موضع توسط گروهی از تیراندازان مسلمان فرصتی برای حملهی غافلگیرکنندهی سوارهنظام قریشقبیلهی عرب ساکن مکه که حضرت محمد از آن بود و متولی کعبه و تجارت شهر بهشمار میرفت. بزرگان این قبیله در آغاز، مهمترین مخالفان دعوت او بودند. فراهم کرد؛ حضرت محمد زخمی شد و مسلمانان تلفات سنگینی دادند، هرچند مدینه سقوط نکرد.
مدینهی امروزی، عربستان سعودی
ائتلافی از قبایل مکی و متحدانشان با هدف نابودی کامل جامعهی مسلمانان، مدینه را محاصره کردند.
به پیشنهاد سلمان فارسیصحابی ایرانیتبار حضرت محمد که پیشنهاد حفر خندق دور مدینه را داد — راهکاری که بعدها نبرد خندق نام گرفت و به شکست محاصرهی قبایل متحد منجر شد.، مسلمانان خندقی دور مدینه حفر کردند که مانع پیشروی سوارهنظام دشمن شد؛ محاصره پس از چند هفته، بدون درگیری بزرگ، با عقبنشینی ائتلاف پایان یافت.
مکه، عربستان سعودی امروزی
یکی از قبایل متحد قریشقبیلهی عرب ساکن مکه که حضرت محمد از آن بود و متولی کعبه و تجارت شهر بهشمار میرفت. بزرگان این قبیله در آغاز، مهمترین مخالفان دعوت او بودند.، پیمان حدیبیهپیمان آتشبس موقت میان مسلمانان مدینه و قریش مکه در سال ۶۲۸ میلادی که بهرغم شرایط ظاهراً نامتوازنش، به نفع مسلمانان تمام شد. را با حمله به متحدان مسلمانان نقض کرد.
حضرت محمد با سپاهی بزرگ به مکه رفت؛ شهر تقریباً بدون خونریزی تسلیم شد، عفو عمومی اعلام شد و بتهای کعبهساختمانی مکعبیشکل در مرکز مسجدالحرام در مکه که پیش از اسلام مرکز زیارت بتپرستان عرب بود و در اسلام قبلهی نماز مسلمانان شد. برداشته شدند.
تاریخنگاران در تعداد دقیق و ترتیب زمانی ازدواجهای حضرت محمد پس از وفات خدیجهبازرگان ثروتمند و محترم مکی که نخستین همسر حضرت محمد و به باور مسلمانان نخستین کسی بود که به پیامبری او ایمان آورد. او مهمترین حامی عاطفی و مالی حضرت محمد در سالهای دشوار آغاز دعوت بود. اختلافنظر دارند؛ منابع مختلف جزئیات متفاوتی گزارش میکنند.
روایتی معروف به «آیات شیطانی» در برخی منابع اولیهی اسلامی بهصورت مبهم و با تردید ذکر شده؛ بیشتر مورخان مسلمان و بسیاری از مورخان غربی اصالت این روایت را رد میکنند، اما همچنان موضوع بحث آکادمیک است.
تعداد دقیق تلفات و جنگجویان در نبردهای بدر و اُحُد در منابع مختلف متفاوت گزارش شده و باید با احتیاط در نظر گرفته شود.
پیامبر اسلام و یارانش مجبور شدند خونهشون را ترک کنند و به شهری به اسم مدینه بروند. آنجا یک زندگی تازه ساختند، جایی که همه با هم برادر باشند، فرقی نکند چه دینی دارند. اما مردم مکه از این وضعیت خوشحال نبودند. چند بار جنگ شد. بزرگترینشون جنگ «بدر» بود: گروه کوچکی از مسلمانان مدینه در برابر گروهی بزرگتر از مکه ایستادند، اما پیروز شدند. بعد از آن، جنگهای دیگری هم پیش آمد: جنگ «احد»، جنگ «خندق» (که مسلمانان دور مدینه خندق کندند تا دشمن نتواند وارد شهر بشود)، و در نهایت «فتح مکهورود تقریباً بدون خونریزی حضرت محمد و سپاهش به مکه در سال ۶۳۰ میلادی، که با عفو عمومی و برچیدن بتهای کعبه همراه بود.». وقتی پیامبر با سپاهش به مکه برگشت، دیگر جنگی نشد. شهر تقریباً بدون خونریزی تسلیم شد، و پیامبر خیلی از کسانی رو که قبلاً باهاش دشمن بودند، بخشید. مورخان دربارهٔ بعضی جزئیات این سالها با هم همنظر نیستند، و این خیلی طبیعیه: وقتی یه اتفاق خیلی سال پیش از حالا افتاده، طبیعیه که همه جزئیاتش رو دقیق یکجور ندونیم. همین هم دلیلشه که نورجو همیشه جا برای خوندن بیشتر و پرسیدن سؤال داره.
یک لحظهی واقعی از تاریخ، پیش از آنکه معلوم شود چه اتفاقی افتاد. انتخابت پاسخ درست یا غلطی ندارد.
در سال ششم هجرتکوچ حضرت محمد و پیروانش از مکه به مدینه در سال ۶۲۲ میلادی، به دلیل مخالفت و فشار قریش. این رویداد بعدها مبدأ تقویم هجری قمری اسلامی شد. (۶۲۸ میلادی)، حضرت محمد و حدود چهاردهصد نفر از یارانش، بدون قصد جنگ و فقط برای زیارت خانهی کعبهساختمانی مکعبیشکل در مرکز مسجدالحرام در مکه که پیش از اسلام مرکز زیارت بتپرستان عرب بود و در اسلام قبلهی نماز مسلمانان شد.، بهسوی مکه حرکت کردند. قریشقبیلهی عرب ساکن مکه که حضرت محمد از آن بود و متولی کعبه و تجارت شهر بهشمار میرفت. بزرگان این قبیله در آغاز، مهمترین مخالفان دعوت او بودند. اجازهی ورودشان را نداد و در محلی بهنام حدیبیه، نزدیک مکه، مذاکرهای آغاز شد که بعدها به «پیمان حدیبیهپیمان آتشبس موقت میان مسلمانان مدینه و قریش مکه در سال ۶۲۸ میلادی که بهرغم شرایط ظاهراً نامتوازنش، به نفع مسلمانان تمام شد.» معروف شد. سرانجام قریشقبیلهی عرب ساکن مکه که حضرت محمد از آن بود و متولی کعبه و تجارت شهر بهشمار میرفت. بزرگان این قبیله در آغاز، مهمترین مخالفان دعوت او بودند. پیشنهادی داد که به نظر بسیاری از همراهان حضرت محمد — از جمله عمر بن خطاب — یکطرفه و تحقیرآمیز بود: مسلمانان باید همان سال بدون انجام زیارت بازمیگشتند، آتشبس دهساله برقرار میشد، و حتی عبارت «رسولالله» از متن پیمان، کنار نام او، حذف میشد.
آنچه واقعاً اتفاق افتاد
حضرت محمد پیمان را با همان شرایط پذیرفت. این تصمیم در همان لحظه با نارضایتی آشکار برخی از یارانش روبهرو شد، اما ظرف دو سال، آرامش حاصل از این آتشبس به آزادی رفتوآمد و گفتوگو میان دو طرف انجامید و شمار مسلمانان بهشکل چشمگیری افزایش یافت. وقتی یکی از قبایل متحد قریشقبیلهی عرب ساکن مکه که حضرت محمد از آن بود و متولی کعبه و تجارت شهر بهشمار میرفت. بزرگان این قبیله در آغاز، مهمترین مخالفان دعوت او بودند. این پیمان را نقض کرد، حضرت محمد با استناد به همین نقض بهسوی مکه حرکت کرد و شهر تقریباً بدون خونریزی تسلیم شد (فتح مکهورود تقریباً بدون خونریزی حضرت محمد و سپاهش به مکه در سال ۶۳۰ میلادی، که با عفو عمومی و برچیدن بتهای کعبه همراه بود.). بسیاری از تاریخنگاران این تصمیم را نمونهای از دوراندیشی سیاسی میدانند: پذیرفتن شکستی موقت و ظاهری برای دستاوردی بزرگتر در بلندمدت.
W. Montgomery Watt — Muhammad: Prophet and Statesman · ابنهشام (روایت از ابناسحاق) — السیرة النبویة (سیرهی ابنهشام) · Encyclopaedia of Islam (Brill)
فشارها و چالشهای واقعی زندگیاش، و نحوهی برخورد سالم و بالغانهاش با هرکدام.
فشار
پدرش عبدالله پیش از تولدش درگذشت. مادرش آمنه را در حدود ۶ سالگی از دست داد، و پدربزرگش عبدالمطلب را دو سال بعد، وقتی حدود ۸ ساله بود. تا نوجوانی، سه سرپرست را پشت سر گذاشته بود؛ در جامعهای که تعلق به یک خاندان قدرتمند تقریباً تنها ضامن امنیت فرد بود.
واکنش سالم
بهجای گوشهگیری یا وابستگی ناسالم، شخصیتی مستقل، درستکار و قابلاعتماد ساخت. در جوانی، بهعنوان بازرگانی امینلقبی که پیش از آغاز پیامبری به حضرت محمد داده شد، بهخاطر شهرت او به صداقت و درستکاری در معاملات تجاری در مکه. در مسیرهای تجاری مکه به شام شناخته شد و به لقب «امینلقبی که پیش از آغاز پیامبری به حضرت محمد داده شد، بهخاطر شهرت او به صداقت و درستکاری در معاملات تجاری در مکه.» مشهور شد -- لقبی که پیش از هر ادعای نبوت، از سوی همشهریانش به او داده شده بود.
اعتماد دیگران معمولاً محصول یک تصمیم مکرر است، نه یک ویژگی ذاتی -- در نبود سرپرست، همان تصمیم درست بارها تکرار شد.
W. Montgomery Watt — Muhammad: Prophet and Statesman · ابنهشام (روایت از ابناسحاق) — السيرة النبوية
فشار
در حدود سالهای ۶۱۶ تا ۶۱۹ میلادی، قریشقبیلهی عرب ساکن مکه که حضرت محمد از آن بود و متولی کعبه و تجارت شهر بهشمار میرفت. بزرگان این قبیله در آغاز، مهمترین مخالفان دعوت او بودند. خاندان بنیهاشمخاندانی از قبیلهی قریش که حضرت محمد به آن تعلق داشت. و بنیمطلب را -- مسلمان و غیرمسلمان -- به یک تحریم اقتصادی و اجتماعی کامل محکوم کرد: قطع خریدوفروش، ازدواج، و حتی دادوستد غذا، برای وادارکردن آنها به تحویل محمد. خانوادهاش نزدیک به سه سال در درهای تنگی در حومهی مکه با گرسنگی و کمبود شدید زندگی کردند.
واکنش سالم
بهجای تسلیم یا واگذار، در همان محاصره به تقویت روحیهی جمعی پرداخت و پیروانش را در ایمان و همبستگی نگه داشت. طبق روایت سنتی سیره، محاصره سرانجام با شکستن اجماع درونی قریشقبیلهی عرب ساکن مکه که حضرت محمد از آن بود و متولی کعبه و تجارت شهر بهشمار میرفت. بزرگان این قبیله در آغاز، مهمترین مخالفان دعوت او بودند. پایان یافت -- نه با تسلیم خاندان محاصرهشده.
استقامت جمعی گاهی یعنی دوام آوردن تا فشار بیرونی از درون بشکند، نه شکستن آن با نیرو.
W. Montgomery Watt — Muhammad: Prophet and Statesman · ابنهشام (روایت از ابناسحاق) — السيرة النبوية
فشار
در حدود سال ۶۱۹ میلادی -- چند سال پس از پایان محاصره -- محمد در فاصلهای کوتاه هم همسرش خدیجهبازرگان ثروتمند و محترم مکی که نخستین همسر حضرت محمد و به باور مسلمانان نخستین کسی بود که به پیامبری او ایمان آورد. او مهمترین حامی عاطفی و مالی حضرت محمد در سالهای دشوار آغاز دعوت بود. و هم عمویش ابوطالبعموی حضرت محمد و رئیس خاندان بنیهاشم پس از مرگ عبدالمطلب. با اینکه خودش هرگز مسلمان نشد، تا پایان عمرش از حضرت محمد در برابر مخالفان قریش حمایت کرد. را از دست داد؛ دو نفری که برای نزدیک به بیست سال، حمایت مالی، عاطفی و اجتماعی او را تضمین کرده بودند. با مرگ ابوطالبعموی حضرت محمد و رئیس خاندان بنیهاشم پس از مرگ عبدالمطلب. با اینکه خودش هرگز مسلمان نشد، تا پایان عمرش از حضرت محمد در برابر مخالفان قریش حمایت کرد.، حمایت رسمی قبیلهای که او را از آسیب مصون میداشت هم عملاً از میان رفت.
واکنش سالم
بهجای ماندن در غم یا کنارهگیری از رسالتش، مسیر تازهای برای ادامهی کار جستجو کرد -- از جمله سفر به طائف برای یافتن حامی جدید. اندوه آن سال را تحمل کرد، اما آن را به توقف رسالتش تبدیل نکرد.
پذیرفتن یک ازدستدادن بزرگ و ادامهدادن مسیر، دو کار جدا از هماند؛ هر دو را همزمان انجام داد.
W. Montgomery Watt — Muhammad: Prophet and Statesman · ابنهشام (روایت از ابناسحاق) — السيرة النبوية
فشار
در سال ۶۱۹ یا ۶۲۰ میلادی، محمد پیاده به طائف (نزدیک مکهی امروزی، عربستان سعودی) سفر کرد تا از رهبران قبیلهی ثقیف حمایت بخواهد. آنها نهتنها درخواستش را رد کردند، بلکه بهگزارش روایتهای سیره، افراد و کودکان شهر را وادار به سنگباران او در مسیر خروج کردند، تا جایی که پاهایش زخمی و خونآلود شد.
واکنش سالم
بهروایت مشهور سیره، در پناه یک باغ بیرون شهر، بهجای نفرین قوم، دعایی خواند که در آن امید هدایت نسلهای آیندهی همان مردم را مطرح کرد -- نه نابودیشان را.
واکنش به بدترین رفتار دیگران، لزوماً بازتاب همان رفتار نیست.
W. Montgomery Watt — Muhammad: Prophet and Statesman · ابنهشام (روایت از ابناسحاق) — السيرة النبوية
فشار
در سالهای نخست دعوت در مکه، مخالفان قریشقبیلهی عرب ساکن مکه که حضرت محمد از آن بود و متولی کعبه و تجارت شهر بهشمار میرفت. بزرگان این قبیله در آغاز، مهمترین مخالفان دعوت او بودند. بهجای پاسخ به محتوای پیامش، او را به دیوانگی، سحر، و شاعری متهم کردند -- روشی رایج در آن دوره برای بیاعتبارکردن یک پیامآور بدون درگیرشدن با خودِ پیام.
واکنش سالم
بهگزارش سیرهنویسان، در برابر این اتهامها بهجای واکنش تلافیجویانه، بر دعوت آرام و پیوستهاش ادامه داد -- رویکردی که برخی مورخان آن را نمونهای از صبر راهبردی در برابر فشار اجتماعی میدانند.
گاهی مقاومت در برابر فشار، نه با جدل، که با تداوم بیسروصدا شکل میگیرد.
W. Montgomery Watt — Muhammad: Prophet and Statesman · ابنهشام (روایت از ابناسحاق) — السيرة النبوية
فشار
در سال ۶۲۲ میلادی، در حدود ۵۲ سالگی، محمد ناچار شد خانه، اموال، و شهر زادگاهش مکه را ترک کند و به یثربنام قدیمی شهر مدینه، پیش از هجرت حضرت محمد به آن. (مدینهی امروزی) مهاجرت کند -- در شرایطی که بهگزارش روایتهای سیره، سران قریشقبیلهی عرب ساکن مکه که حضرت محمد از آن بود و متولی کعبه و تجارت شهر بهشمار میرفت. بزرگان این قبیله در آغاز، مهمترین مخالفان دعوت او بودند. برای جانش نقشه کشیده بودند.
واکنش سالم
بهجای درجازدن در حسرت گذشته، در مدینه بهسرعت جامعهای تازه سازمان داد -- از جمله پیمانی میان مهاجران و ساکنین بومی که بعدها با عنوان «پیماننامهی مدینه» شناخته شد.
انطباقپذیری گاهی یعنی بهرسمیتشناختن یک پایان، و در همان لحظه شروع چیزی تازه.
W. Montgomery Watt — Muhammad: Prophet and Statesman · ابنهشام (روایت از ابناسحاق) — السيرة النبوية
فشار
در جنگ اُحُد (۶۲۵ میلادی، نزدیک کوه اُحُد در حومهی مدینهی امروزی)، محمد در میانهی نبرد مجروح شد و شایعهای در میان سپاه مسلمانان پیچید که او کشته شده -- شایعهای که میتوانست به فروپاشی کامل صف نظامی بیانجامد.
واکنش سالم
بهگزارش سیرهنویسان، با وجود جراحت، خودش را به سپاهیانش نشان داد تا شایعه را باطل کند و روحیهی جمعی را دوباره سامان دهد.
در بحران، گاهی نفسِ حضور رهبر -- بیشتر از هر سخنرانی -- پیام اطمینان میدهد.
W. Montgomery Watt — Muhammad: Prophet and Statesman · ابنهشام (روایت از ابناسحاق) — السيرة النبوية
فشار
در سالهای مدینه، گروهی از ساکنان که ظاهراً مسلمان شده بودند (در قرآن با عنوان «منافقون» یاد میشوند) در لحظات حساس -- از جمله در آستانهی جنگها -- همکاری خود را پس میگرفتند یا حتی به دشمن اطلاعات میدادند.
واکنش سالم
بهگزارش منابع سیره، بهجای برخورد قهرآمیز یا پاکسازی گسترده، عمدتاً رویکردی محتاطانه و مبتنیبر شواهد در پیش گرفت و وحدت جامعهی نوپای مدینه را بر تسویهحساب فوری اولویت داد.
مدیریت خیانت نزدیکان، غالباً به فرصت فکرکردن پیش از واکنش نیاز دارد.
W. Montgomery Watt — Muhammad: Prophet and Statesman · ابنهشام (روایت از ابناسحاق) — السيرة النبوية
فشار
در سال ۶۳۰ میلادی، پسر خردسالش ابراهیم -- از همسرش ماریه -- در حدود ۱۸ ماهگی درگذشت.
واکنش سالم
بهروایت حدیثی مشهور، محمد بهجای سرکوب یا انکار غم، آن را بهروشنی بیان کرد: «دل غمگین میشود و چشم اشک میریزد، و ما جز آنچه پروردگارمان را خشنود کند نمیگوییم.»
ابراز غم و پایبندی به آرامش درونی، لزوماً در تضاد با هم نیستند.
محمد بن اسماعیل بخاری — صحیح بخاری
فشار
در سال ۶۳۰ میلادی، پس از نزدیک به دو دهه آزار، تبعید، و جنگ، محمد با سپاهی چندهزار نفره وارد مکه شد -- شهری که او و پیروانش را از خانههایشان رانده بود. برای اولین بار، قدرت کامل برای تلافی در دستانش بود.
واکنش سالم
بهگزارش سیرهنویسان، بهجای انتقام، عفو عمومی اعلام کرد و خطاب به کسانی که سالها آزارش داده بودند گفت: «بروید، شما آزادید» («اذهبوا فأنتم الطلقاء»).
قدرت کامل برای انتقامگیری، بهخودی رودلیلی برای استفاده از آن نیست.
W. Montgomery Watt — Muhammad: Prophet and Statesman · ابنهشام (روایت از ابناسحاق) — السيرة النبوية
پیامبر اسلام در نهایت توانست افراد زیادی را به مسیر نور هدایت کند. تو بهعنوان یک نورجو، چه نقشی میتوانی در زندگی خودت برعهده بگیری؟
ذخیره شد -- در پروفایلت، «نشانهای نور» رو ببین.