پیامبر اسلام، حضرت محمد (ص)، در حدود سال ۵۷۰ میلادی در شهر مکه به دنیا آمد — کودکی که پدرش را پیش از تولد و مادرش را در ۶ سالگی از دست داد، اما بزرگ شد تا با درستکاری و صبرش، دل مردم زیادی را عوض کند. این داستانِ اوست، از یک کودک یتیم در مکه تا رهبری که مدینه را خانهی دوم خود ساخت.
کودکیای که با غم شروع شد
محمد در خانوادهای از قبیلهی قریش، در شهر مکه (در عربستان سعودی امروزی)، به دنیا آمد. پدرش عبدالله پیش از تولدش از دنیا رفته بود، و مادرش آمنه هم وقتی او فقط شش سال داشت درگذشت. از آن پس، ابتدا پدربزرگش عبدالمطلب و بعد عمویش ابوطالب او را بزرگ کردند.
با اینکه کودکیاش پر از غم بود، محمد بهعنوان نوجوانی درستکار و قابلاعتماد شناخته میشد — آنقدر که مردم مکه لقب «امین» را به او دادند، یعنی کسی که میشود به او اعتماد کرد. او در کاروانهای تجاری کار میکرد و همین شهرت به درستکاری بود که باعث شد بانویی بهنام خدیجه، از او بخواهد تجارتش را اداره کند.
ازدواج با خدیجه
خدیجه از تجارت محمد و صداقتش در معامله بسیار تحتتأثیر قرار گرفت و به او پیشنهاد ازدواج داد. محمد در آن زمان ۲۵ سال داشت و خدیجه حدود ۱۵ سال از او بزرگتر بود. آنها سالها در کنار هم زندگی کردند و خدیجه تا پایان عمرش بزرگترین حامی محمد باقی ماند — بهخصوص در سختترین روزهای زندگیاش.
نخستین وحی، در غار حرا
محمد عادت داشت گاهی برای فکرکردن و دوری از شلوغی شهر، به غار حرا در کوهی نزدیک مکه برود. در یکی از همین سفرها، وقتی حدود ۴۰ سال داشت، اتفاقی افتاد که همهچیز را تغییر داد: نخستین پیام وحی بر او نازل شد. محمد ترسیده و لرزان به خانه بازگشت، و این خدیجه بود که او را آرام کرد و از او حمایت کرد — او حتی با پسرعمویش، ورقة بن نوفل، که با متون دینی آشنا بود، مشورت کرد تا مطمئن شود این تجربه چه معنایی دارد.
از آن روز، محمد پیامهایی را که دریافت میکرد با مردم مکه در میان گذاشت: پیام یکتاپرستی، مهربانی با فقرا و یتیمان، و عدالت. اما این پیام با منافع بسیاری از بزرگان مکه، که از تجارت و زیارت اطراف کعبه سود میبردند، در تضاد بود. به همین دلیل، سالهای ۶۱۰ تا ۶۱۹ میلادی برای محمد و پیروانش سالهای سختی بود، پر از مخالفت و فشار.
هجرت به مدینه
در سال ۶۲۲ میلادی، وقتی محمد حدود ۵۲ سال داشت، او و یارانش مکه را ترک کردند و به شهری بهنام یثرب (که بعدها مدینه نامیده شد) مهاجرت کردند. به این سفر «هجرت» میگویند — کلمهای که به معنای «ترککردن و کوچیدن» است، و همان رویدادی است که آغازگر تقویم هجری قمری شد.
در مدینه، محمد جامعهای تازه بنا کرد که در آن گروههای مختلف، از جمله مسلمانان و یهودیان مدینه، در کنار هم و با قوانینی مشترک زندگی میکردند.
بازگشت پیروزمندانه به مکه
سالها بعد، در سال ۶۳۰ میلادی، وقتی محمد حدود ۶۰ سال داشت، او و یارانش بدون خونریزی وارد مکه شدند. بهجای انتقام از کسانی که سالها او را آزار داده بودند، محمد اعلام بخشش عمومی کرد. این یکی از لحظاتی است که مورخان آن را نمونهی بارز مدارای او با مخالفانش میدانند.
محمد در سال ۶۳۲ میلادی، در حدود ۶۲ سالگی، در مدینه از دنیا رفت — شهری که خانهی دومش شده بود.
داستان کاملتر را در نورجو بخوان
این فقط بخش کوچکی از زندگی پیامبر اسلام است. اگر میخواهی جزئیات بیشتری از زندگی او، جنگهایی که در آنها حضور داشت، و حتی گفتوگوهای مورخان دربارهی برخی رویدادها را بخوانی، سری به صفحهی کامل پیامبر اسلام در نورجو بزن — آنجا داستان لایهبهلایه، با تایملاین و واژهنامه، ادامه پیدا میکند.
منابع
- ابن هشام (بر اساس روایت ابن اسحاق)، السیرة النبویة
- مارتین لینگز (Martin Lings)، Muhammad: His Life Based on the Earliest Sources
- و. مونتگمری وات (W. Montgomery Watt)، Muhammad: Prophet and Statesman
- دانشنامهی اسلام (Encyclopaedia of Islam)، انتشارات بریل