جنگ‌های زمان پیامبر به ترتیب تاریخ

فهرست جنگ‌ها و رویدادهای نظامی

یک روند قابل‌مشاهده در این جدول

اگر این رویدادها را کنار هم ببینی، یک روند مشخص در آن‌ها پیداست: در سال‌های اول مدینه (بدر، احد، خندق)، مسلمانان عمدتاً در موضع دفاعی، در برابر لشکرکشی‌های قریش از مکه، بودند. اما از صلح حدیبیه به بعد — که به مسلمانان ثبات و به‌رسمیت‌شناختگی داد — روند به‌تدریج معکوس شد، تا جایی که فتح مکه در سال ۸ هجری، تقریباً بدون جنگ واقعی، اتفاق افتاد. غزوه‌ی تبوک هم، که آخرین مورد این فهرست است، اصلاً به درگیری نظامی منجر نشد؛ صرفاً یک اقدام بازدارنده در برابر تهدید احتمالی امپراطوری بیزانس بود.

نکاتی که مورخان درباره‌شان اختلاف‌نظر دارند

تعداد دقیق نیروها و تلفات در بسیاری از این رویدادها، به‌خصوص در منابع قدیمی‌تر، متفاوت گزارش شده و مورخان امروزی این ارقام را با احتیاط بررسی می‌کنند. همچنین رویدادهای پس از غزوه‌ی خندق — از جمله سرنوشت طایفه‌ی یهودی بنی‌قریظه که با قریش و متحدانشان در محاصره‌ی مدینه همکاری کرده بودند — از جمله بحث‌برانگیزترین بخش‌های این دوره در پژوهش‌های تاریخی است و روایت‌های متفاوتی درباره‌ی جزئیات آن وجود دارد. به دلیله همین ترتیب، دلایل دقیق و انگیزه‌ی برخی از این رویدادها — به‌ویژه غزوه‌ی خیبر — در منابع مختلف با تأکیدهای متفاوتی روایت شده‌اند.

اگر می‌خواهی مسیر جغرافیایی هجرت پیامبر به مدینه — پیش از این رویدادها — را هم ببینی، سری به مسیر هجرت پیامبر از مکه تا مدینه روی نقشه بزن. برای روایت کامل زندگی پیامبر هم صفحه‌ی او در نورجو را ببین.