استقامت در سختترین محاصره — دوران کوتاه و پرمخاطرهی امامتش زیر نظارت بیسابقهی خلافت عباسی گذشت؛ خلافتی که، به باور شیعیان، از پیشگوییهای مربوط به فرزندی که قرار بود مهدی موعود باشد، هراس داشت.
گوشکن به این معرفی
0:00
امام حسن عسکری در سال ۸۴۶ میلادی در مدینه به دنیا آمد؛ فرزند امام هادی. مادرش، سوسنهمسر امام هادی و مادر امام حسن عسکری. او نیز، مانند سمانه و سایر مادران امامان، کنیزی آزادشده بود.، کنیزی آزادشده بود. در سال ۸۶۸ میلادی، پس از وفات امام هادی، در حدود بیستودوسالگی، جانشین پدرش در امامت شد — برخلاف دو امام پیشین که هر دو در کودکی به امامت رسیده بودند، اینبار جانشینی در بزرگسالی رخ داد. او، مانند پدرش، همچنان در سامراشهری در عراق که خلفای عباسی آن را به پایتخت خود تبدیل کردند. متوکل عباسی امام هادی را در سال ۸۴۸ میلادی بهزور به این شهر، و مشخصاً به محلهی نظامی آن (عسکر)، احضار کرد؛ اقامت اجباری امام هادی و فرزندش، امام حسن، در این محله بود که لقب عسکری را به آن دو داد. و زیر نظارت مستقیم خلافت عباسی زندگی میکرد؛ نظارتی که در دوران او، بهویژه زیر خلیفه معتمد عباسیپانزدهمین خلیفهی عباسی که از سال ۸۷۰ تا ۸۹۲ میلادی حکومت کرد. نظارت بر امام حسن عسکری در دوران او به اوج خود رسید، چون خلافت از پیشگوییهای شیعی دربارهی تولد فرزندی از او که قرار بود مهدی موعود باشد نگران بود. منابع شیعی مرگ امام عسکری را نیز به دستور مسمومیت او نسبت میدهند.، به اوج خود رسید، چون خلافت از پیشگوییهای شیعی دربارهی تولد فرزندی از او که قرار بود مهدی موعود باشد نگران بود. امام عسکری دوران کوتاه امامتش (شش سال) را عمدتاً در همین محاصره گذراند و تنها از طریق نمایندگانی محدود با پیروانش در ارتباط بود. او در سال ۸۷۴ میلادی، در حدود بیستوهشتسالگی، در سامراشهری در عراق که خلفای عباسی آن را به پایتخت خود تبدیل کردند. متوکل عباسی امام هادی را در سال ۸۴۸ میلادی بهزور به این شهر، و مشخصاً به محلهی نظامی آن (عسکر)، احضار کرد؛ اقامت اجباری امام هادی و فرزندش، امام حسن، در این محله بود که لقب عسکری را به آن دو داد. درگذشت — به باور شیعیان، به دستور معتمد عباسیپانزدهمین خلیفهی عباسی که از سال ۸۷۰ تا ۸۹۲ میلادی حکومت کرد. نظارت بر امام حسن عسکری در دوران او به اوج خود رسید، چون خلافت از پیشگوییهای شیعی دربارهی تولد فرزندی از او که قرار بود مهدی موعود باشد نگران بود. منابع شیعی مرگ امام عسکری را نیز به دستور مسمومیت او نسبت میدهند. مسموم شد. به باور شیعیان اثنیعشری، فرزندش، امام محمد، که به دلیل همان نظارت شدید در نهایت پنهانکاری به دنیا آمده و بزرگ شده بود، جانشین او و دوازدهمین و آخرین امام شد و اندکی پس از مرگ پدرش وارد دوران غیبتپنهانشدنبه باور شیعیان اثنیعشری، دورهای که در آن دوازدهمین امام، محمد بن حسن، از دید عموم پنهان است. غیبت صغری (۸۷۴–۹۴۱ میلادی) دورانی بود که او از طریق چهار نمایندهی پیدرپی با پیروانش در ارتباط بود؛ غیبت کبری از سال ۹۴۱ میلادی آغاز شد و بنا بر این باور، همچنان ادامه دارد، تا زمانی که او به عنوان مهدی موعود بازگردد. شد؛ دورانی که، بنا بر این باور، همچنان ادامه دارد. برخی از معاصرانش، از جمله برادرش جعفربرادر امام حسن عسکری که پس از وفات او مدعی جانشینی شد و اصل وجود فرزند امام عسکری، محمد، را رد کرد. منابع شیعی او را جعفر کذاب (جعفر دروغگو) مینامند؛ عنوانی که دیدگاه شیعیان اثنیعشری دربارهی او را بازتاب میدهد، نه توصیفی خنثی و مستقل.، اصل وجود چنین فرزندی را رد کردند و این اختلاف به شکلگیری چند گروه کوچک دیگر در میان پیروان امام عسکری انجامید.
احادیث
صداقت
کسی که بر پشت باطل سوار شود، سرانجام در خانهی پشیمانی فرود میآید.
امام حسن عسکری در این حدیث کوتاه، دروغ و باطل را به مرکبی تشبیه میکند که هرچند در آغاز راه ممکن است آسان بهنظر برسد، سرانجامش جز پشیمانی نیست.
این حدیث کوتاه امام عسکری، نادانی و بردباری را در برابر هم قرار میدهد — یکی مثل دشمنی که علیه انسان میجنگد، دیگری مثل داوری که منصفانه حکم میکند.
الْجَهْلُ خَصْمٌ، وَالْحِلْمُ حَكَمٌ
ذخیره شد.
قناعت
سرنوشتهای چیرهشونده را نمیتوان با ستیزه دفع کرد، و روزیِ نوشتهشده را نمیتوان با آز بهدست آورد.
امام عسکری در این حدیث، آرامشی را توصیه میکند که از پذیرفتن محدودیتهای واقعی زندگی میآید — نه تسلیم منفعلانه، بلکه رهاشدن از ستیزهی بیثمر با آنچه از پیش تعیین شده.
برای بازکردن داستان کامل، چند سؤال کوتاه رو یکییکی جواب بده — بدون زمانسنج و بدون محدودیت در تعداد تلاش.
گزینهای را که فکر میکنی درست است انتخاب کن.
تولد و مادرش سوسن ۸۴۶ م.
امام حسن عسکری در سال ۸۴۶ میلادی در مدینه به دنیا آمد؛ فرزند امام هادی. مادرش، سوسنهمسر امام هادی و مادر امام حسن عسکری. او نیز، مانند سمانه و سایر مادران امامان، کنیزی آزادشده بود.، کنیزی آزادشده بود.
رشد در سامرا ۸۴۸–۸۶۸ م.
امام عسکری از حدود دوسالگی، همزمان با احضار اجباری پدرش به سامراشهری در عراق که خلفای عباسی آن را به پایتخت خود تبدیل کردند. متوکل عباسی امام هادی را در سال ۸۴۸ میلادی بهزور به این شهر، و مشخصاً به محلهی نظامی آن (عسکر)، احضار کرد؛ اقامت اجباری امام هادی و فرزندش، امام حسن، در این محله بود که لقب عسکری را به آن دو داد. در سال ۸۴۸ میلادی، در همان شهر و تحت همان نظارت خلافت عباسی بزرگ شد. او از نزدیک شاهد سالها فشار و بازرسیهای مکرر بر خانوادهاش بود؛ تجربهای که او را برای دوران دشوارتر امامت خودش آماده کرد.
آغاز امامت در بزرگسالی ۸۶۸ م.
در سال ۸۶۸ میلادی، پس از وفات امام هادی، امام عسکری در حدود بیستودوسالگی جانشین پدرش در امامت شد — برخلاف دو امام پیشین (پدر و پدربزرگش) که هر دو در کودکی به امامت رسیده بودند، اینبار جانشینی در بزرگسالی رخ داد.
اوج نظارت در دوران معتمد ۸۷۰–۸۷۴ م.
با آغاز خلافت معتمد عباسیپانزدهمین خلیفهی عباسی که از سال ۸۷۰ تا ۸۹۲ میلادی حکومت کرد. نظارت بر امام حسن عسکری در دوران او به اوج خود رسید، چون خلافت از پیشگوییهای شیعی دربارهی تولد فرزندی از او که قرار بود مهدی موعود باشد نگران بود. منابع شیعی مرگ امام عسکری را نیز به دستور مسمومیت او نسبت میدهند. در سال ۸۷۰ میلادی، وقتی امام عسکری در حدود بیستوچهارسالگی بود، نظارت بر او به اوج خود رسید. خلافت عباسی از پیشگوییهای رایج در میان شیعیان نگران بود، مبنی بر اینکه فرزند امام عسکری همان مهدی موعودی خواهد بود که وعدهی پایاندادن به ظلم را داشت. به همین دلیل، مأموران خلیفه به طور مستمر خانهی او را زیر نظر داشتند، بهویژه برای یافتن هرگونه نشانهای از تولد فرزندی از او.
ارتباط محدود از طریق نمایندگان ۸۶۸–۸۷۴ م.
امام عسکری، به دلیل همین محاصرهی شدید، بیشتر ارتباطش با پیروانش را از طریق تعداد محدودی نمایندهی مورد اعتماد برقرار میکرد، نه بهصورت مستقیم و علنی؛ رویهای که پس از او نیز، در دوران غیبتپنهانشدنبه باور شیعیان اثنیعشری، دورهای که در آن دوازدهمین امام، محمد بن حسن، از دید عموم پنهان است. غیبت صغری (۸۷۴–۹۴۱ میلادی) دورانی بود که او از طریق چهار نمایندهی پیدرپی با پیروانش در ارتباط بود؛ غیبت کبری از سال ۹۴۱ میلادی آغاز شد و بنا بر این باور، همچنان ادامه دارد، تا زمانی که او به عنوان مهدی موعود بازگردد. فرزندش، ادامه یافت.
وفات و فرزند پنهان ۸۷۴ م.
امام عسکری در سال ۸۷۴ میلادی، در حدود بیستوهشتسالگی، در سامراشهری در عراق که خلفای عباسی آن را به پایتخت خود تبدیل کردند. متوکل عباسی امام هادی را در سال ۸۴۸ میلادی بهزور به این شهر، و مشخصاً به محلهی نظامی آن (عسکر)، احضار کرد؛ اقامت اجباری امام هادی و فرزندش، امام حسن، در این محله بود که لقب عسکری را به آن دو داد. درگذشت. منابع شیعی مرگ او را مسمومیت به دستور معتمد عباسیپانزدهمین خلیفهی عباسی که از سال ۸۷۰ تا ۸۹۲ میلادی حکومت کرد. نظارت بر امام حسن عسکری در دوران او به اوج خود رسید، چون خلافت از پیشگوییهای شیعی دربارهی تولد فرزندی از او که قرار بود مهدی موعود باشد نگران بود. منابع شیعی مرگ امام عسکری را نیز به دستور مسمومیت او نسبت میدهند. میدانند؛ هرچند این نسبت، همانند مسمومیتهای منتسب به امامان پیشین، در منابع اهل سنت با تردید بیشتری نگریسته میشود. به باور شیعیان اثنیعشری، او فرزندی به نام محمد داشت که به دلیل نظارت شدید خلافت، تولد و کودکیاش در کمال پنهانکاری گذشت.
غیبت و بحران جانشینی پس از ۸۷۴ م.
پس از وفات امام عسکری، شیعیان اثنیعشری معتقدند فرزندش، امام محمد، در حدود پنجسالگی، جانشین او و دوازدهمین و آخرین امام شد و اندکی بعد نخست وارد غیبتپنهانشدنبه باور شیعیان اثنیعشری، دورهای که در آن دوازدهمین امام، محمد بن حسن، از دید عموم پنهان است. غیبت صغری (۸۷۴–۹۴۱ میلادی) دورانی بود که او از طریق چهار نمایندهی پیدرپی با پیروانش در ارتباط بود؛ غیبت کبری از سال ۹۴۱ میلادی آغاز شد و بنا بر این باور، همچنان ادامه دارد، تا زمانی که او به عنوان مهدی موعود بازگردد. صغری (۸۷۴–۹۴۱ میلادی) شد — دورانی که در آن از طریق چهار نمایندهی پیدرپی با پیروانش در ارتباط بود — و سپس غیبتپنهانشدنبه باور شیعیان اثنیعشری، دورهای که در آن دوازدهمین امام، محمد بن حسن، از دید عموم پنهان است. غیبت صغری (۸۷۴–۹۴۱ میلادی) دورانی بود که او از طریق چهار نمایندهی پیدرپی با پیروانش در ارتباط بود؛ غیبت کبری از سال ۹۴۱ میلادی آغاز شد و بنا بر این باور، همچنان ادامه دارد، تا زمانی که او به عنوان مهدی موعود بازگردد. کبری آغاز شد که، بنا بر این باور، همچنان ادامه دارد. برخی از معاصران امام عسکری، از جمله برادرش جعفربرادر امام حسن عسکری که پس از وفات او مدعی جانشینی شد و اصل وجود فرزند امام عسکری، محمد، را رد کرد. منابع شیعی او را جعفر کذاب (جعفر دروغگو) مینامند؛ عنوانی که دیدگاه شیعیان اثنیعشری دربارهی او را بازتاب میدهد، نه توصیفی خنثی و مستقل.، اصل وجود چنین فرزندی را رد کردند و مدعی جانشینی شدند؛ اختلافی که به شکلگیری چند گروه کوچک دیگر در میان پیروان امام عسکری انجامید، هرچند اکثریت شیعیان روایت وجود و غیبتپنهانشدنبه باور شیعیان اثنیعشری، دورهای که در آن دوازدهمین امام، محمد بن حسن، از دید عموم پنهان است. غیبت صغری (۸۷۴–۹۴۱ میلادی) دورانی بود که او از طریق چهار نمایندهی پیدرپی با پیروانش در ارتباط بود؛ غیبت کبری از سال ۹۴۱ میلادی آغاز شد و بنا بر این باور، همچنان ادامه دارد، تا زمانی که او به عنوان مهدی موعود بازگردد. فرزندش را پذیرفتند.
عمق تاریخی
برای بازکردن عمق تاریخی — جنگها، همعصرها و بحثهای باز مورخان — چند سؤال کوتاه رو یکییکی جواب بده — بدون زمانسنج و بدون محدودیت در تعداد تلاش.
گزینهای را که فکر میکنی درست است انتخاب کن.
بحثهای تاریخی مطرح
روایت مسمومیت امام عسکری به دستور معتمد عباسیپانزدهمین خلیفهی عباسی که از سال ۸۷۰ تا ۸۹۲ میلادی حکومت کرد. نظارت بر امام حسن عسکری در دوران او به اوج خود رسید، چون خلافت از پیشگوییهای شیعی دربارهی تولد فرزندی از او که قرار بود مهدی موعود باشد نگران بود. منابع شیعی مرگ امام عسکری را نیز به دستور مسمومیت او نسبت میدهند.، همانند مسمومیتهای منتسب به امامان پیشین، در منابع شیعی قطعی دانسته میشود، اما در منابع اهل سنت و پژوهشهای آکادمیک با تردید بیشتری نگریسته میشود.
وجود، هویت، و سرنوشت فرزند امام عسکری، محمد، بنیادیترین و در عین حال مناقشهبرانگیزترین باور در شیعهی اثنیعشری است. به دلیل نظارت شدید خلافت عباسی، تولد او در نهایت پنهانکاری رخ داد و از همان زمان، برخی از معاصران، از جمله برادر امام عسکری، اصل وجود او را رد کردند. باور به غیبتپنهانشدنبه باور شیعیان اثنیعشری، دورهای که در آن دوازدهمین امام، محمد بن حسن، از دید عموم پنهان است. غیبت صغری (۸۷۴–۹۴۱ میلادی) دورانی بود که او از طریق چهار نمایندهی پیدرپی با پیروانش در ارتباط بود؛ غیبت کبری از سال ۹۴۱ میلادی آغاز شد و بنا بر این باور، همچنان ادامه دارد، تا زمانی که او به عنوان مهدی موعود بازگردد. او — نخست صغری و سپس کبری — رکن اصلی الهیات شیعهی اثنیعشری است و ماهیتی عمدتاً کلامی و اعتقادی دارد، نه ادعایی که با روشهای معمول تاریخنگاری قابل اثبات یا رد باشد؛ این پلتفرم این باور را به همین شکل، به عنوان روایت رسمی شیعیان اثنیعشری، گزارش میکند.
دقت و اصالت روایتهای مربوط به نظام چهار نمایندهی پیدرپی در دوران غیبتپنهانشدنبه باور شیعیان اثنیعشری، دورهای که در آن دوازدهمین امام، محمد بن حسن، از دید عموم پنهان است. غیبت صغری (۸۷۴–۹۴۱ میلادی) دورانی بود که او از طریق چهار نمایندهی پیدرپی با پیروانش در ارتباط بود؛ غیبت کبری از سال ۹۴۱ میلادی آغاز شد و بنا بر این باور، همچنان ادامه دارد، تا زمانی که او به عنوان مهدی موعود بازگردد. صغری، آنگونه که در منابع شیعی متأخر ثبت شده، میان پژوهشگران آکادمیک محل بحث است.
امام حسن عسکری پسر امام هادی بود. اونم، مثل پدرش، توی سامراشهری در عراق که خلفای عباسی آن را به پایتخت خود تبدیل کردند. متوکل عباسی امام هادی را در سال ۸۴۸ میلادی بهزور به این شهر، و مشخصاً به محلهی نظامی آن (عسکر)، احضار کرد؛ اقامت اجباری امام هادی و فرزندش، امام حسن، در این محله بود که لقب عسکری را به آن دو داد. زندگی میکرد، زیر نظر خلافت عباسی.
خلافت عباسی از یه پیشگویی نگران بود: میگفتند یه بچه از امام عسکری به دنیا میآد که قراره مهدی موعود باشه. برای همین نظارت روی امام عسکری خیلی سختگیرانه بود.
امام عسکری فقط شش سال امام بود و بیشترش رو زیر همین محاصره گذروند. توی سامراشهری در عراق که خلفای عباسی آن را به پایتخت خود تبدیل کردند. متوکل عباسی امام هادی را در سال ۸۴۸ میلادی بهزور به این شهر، و مشخصاً به محلهی نظامی آن (عسکر)، احضار کرد؛ اقامت اجباری امام هادی و فرزندش، امام حسن، در این محله بود که لقب عسکری را به آن دو داد.، حدود بیستوهشتسالگی، مسموم شد و از دنیا رفت.
شیعیان اثنیعشری میگن پسرش، که بهخاطر همون نظارت شدید مخفیانه به دنیا اومد، جانشینش شد -- دوازدهمین و آخرین امام. بعضی از همعصراش، حتی برادر خودش، وجود این پسر رو قبول نداشتند.
منابع
S.H.M. Jafri — The Origins and Early Development of Shi'a Islam (پژوهش آکادمیک دربارهی دوران امام عسکری و بحران جانشینی پس از او.)
شیخ مفید — الإرشاد (منبع کلاسیک شیعی دربارهی زندگی امامان.)
محمد بن جریر طبری — تاریخ الرسل و الملوک (منبع کلاسیک تاریخنگاری اسلامی برای رویدادهای این دوره.)
Jassim M. Hussain — The Occultation of the Twelfth Imam: A Historical Background (پژوهش آکادمیک تخصصی دربارهی غیبت امام دوازدهم.)
Moojan Momen — An Introduction to Shi'i Islam (پژوهش آکادمیک دربارهی تاریخ و الهیات شیعه.)
ورود یا ساخت حساب
با گوگل ادامه بده یا ایمیل و رمز عبورت رو وارد کن.