نورجو
۴ از ۱۴
امام حسن (علیهالسلام)
صلحطلبی — به باور مسلمانان، حضرت محمد پیشتر پیشگویی کرده بود که او روزی میان دو گروه بزرگ از مسلمانان آشتی برقرار خواهد کرد؛ او با کنارهگیری از خلافت به نفع معاویه، جنگ داخلی نخست مسلمانان را پایان داد.
امام حسن در سال ۶۲۴ میلادی در مدینه، به عنوان نخستین فرزند امام علی و حضرت فاطمه، به دنیا آمد؛ نام او را خود حضرت محمد، پدربزرگش، برگزید. او و برادرش امام حسین، به باور مسلمانان، در کودکی مورد علاقهی خاص حضرت محمد بودند و در حدیثی مشهور سرور جوانان بهشتلقبی برای امام حسن و امام حسین، برگرفته از حدیثی که در منابع شیعه و اهل سنت هر دو نقل شده و بهموجب آن حضرت محمد این دو نوهی خود را چنین خوانده است. خوانده شدند. پس از شهادت امام علی در سال ۶۶۱ میلادی، امام حسن در حدود سیوهفتسالگی در کوفهشهری در عراق امروزی که امام علی بن ابیطالب در دوران خلافتش (۶۵۶–۶۶۱ میلادی) آن را به پایتخت خود تبدیل کرد و در مسجد همان شهر نیز هنگام نماز به شهادت رسید. به عنوان خلیفه برگزیده شد، اما در برابر سپاه معاویه، حاکم شام، با نافرمانی و خیانت بخشی از سپاه خود روبهرو شد. برای جلوگیری از خونریزی بیشتر میان مسلمانان، همان سال با معاویه صلح کرد و از خلافت کناره گرفت. باقی عمر را در مدینه گذراند تا اینکه در سال ۶۷۰ میلادی، در حدود چهلوششسالگی، مسموم شد و درگذشت؛ در قبرستان بقیعقبرستان اصلی مدینه، نزدیک مسجد النبی، که بسیاری از صحابهی حضرت محمد و همچنین امام حسن و چند تن دیگر از امامان شیعه در آن به خاک سپرده شدهاند.، در همان شهر، به خاک سپرده شد.
برای بازکردن داستان کامل، چند سؤال کوتاه رو یکییکی جواب بده — بدون زمانسنج و بدون محدودیت در تعداد تلاش.
گزینهای را که فکر میکنی درست است انتخاب کن.
امام حسن در سال ۶۲۴ میلادی (سال سوم هجری) در مدینه به دنیا آمد؛ نخستین فرزند امام علی و حضرت فاطمه. بنا بر روایتی مشهور، امام علی میخواست نام او را «حرب» بگذارد، اما حضرت محمد خود نام «حسن» را برای نوهاش برگزید. او در خانهای بزرگ شد که بهشدت مورد توجه و محبت پدربزرگش بود؛ روایات متعددی از هر دو سنت شیعه و سنی، صحنههایی از بازیکردن حضرت محمد با امام حسن و امام حسین و حملکردن آنها بر دوش خود را نقل میکنند.
بنا بر حدیثی که در منابع شیعه و اهل سنت هر دو نقل شده، حضرت محمد دربارهی امام حسن و امام حسین فرمود که آن دو سرور جوانان بهشتلقبی برای امام حسن و امام حسین، برگرفته از حدیثی که در منابع شیعه و اهل سنت هر دو نقل شده و بهموجب آن حضرت محمد این دو نوهی خود را چنین خوانده است. هستند. همین حدیث در روایتی دیگر با پیشگویی حضرت محمد همراه است که میگوید این فرزندش روزی میان دو گروه بزرگ از مسلمانان صلح برقرار خواهد کرد — پیشگوییای که مسلمانان معتقدند سالها بعد، با صلح امام حسنپیمانی در سال ۶۶۱ میلادی میان امام حسن و معاویه که به موجب آن امام حسن، برای جلوگیری از خونریزی بیشتر میان مسلمانان و در برابر ضعف و نافرمانی سپاهش، از خلافت به نفع معاویه کناره گرفت. در ازای آن، معاویه متعهد شد امنیت پیروان امام حسن را تضمین کند و پس از مرگ خودش خلافت را به شورای مسلمانان بازگرداند. این پیمان به نخستین جنگ داخلی مسلمانان پایان داد، هرچند بسیاری از شروط آن بعدها نادیده گرفته شد. اهل سنت این صلح را تحقق پیشگویی پیامبر و نمونهای ستودنی از آشتی میدانند؛ شیعیان نیز آن را اقدامی خردمندانه میشمارند، اما بیشتر آن را ناشی از خیانت و سستی سپاه امام حسن تلقی میکنند تا انتخابی کاملاً آزادانه.، تحقق یافت.
امام حسن، همراه پدر، مادر و برادرش امام حسین، در دو رویداد خانوادگی برجسته کنار حضرت محمد قرار گرفت: در حدیث کساءروایتی که بنا بر آن حضرت محمد در یک شب امام علی، حضرت فاطمه، امام حسن و امام حسین را زیر عبای خود (کساء) گرد آورد و آنان را «اهلبیت» خطاب کرد. این روایت هم در منابع شیعه و هم در برخی منابع اهل سنت نقل شده، هرچند شیعیان تفسیر و اهمیت ویژهای برای آن قائلاند و آن را با آیهی تطهیر (سورهی احزاب) پیوند میدهند.، این چهار نفر زیر عبای پیامبر گرد آمدند و «اهلبیت» خوانده شدند؛ و در مباهلهرویدادی در سال ۶۳۱ میلادی که در آن حضرت محمد، پس از مناظرهای کلامی بینتیجه با هیئتی مسیحی از نجران (یمن امروزی)، برای اثبات صداقت دعوتش پیشنهاد «مباهله» داد — دو طرف در برابر هم گرد میآمدند و از خدا میخواستند دروغگو را رسوا کند. حضرت محمد برای این کار تنها امام علی، حضرت فاطمه، امام حسن و امام حسین را همراه خود آورد؛ هیئت نجران در آخرین لحظه از مباهله صرفنظر کرد. مفسران شیعه این انتخاب را دلیلی بر جایگاه ویژهی این چهار نفر میدانند. با هیئت مسیحی نجران، تنها همین چهار نفر او را همراهی کردند.
امام حسن دوران کودکی و جوانی را در سایهی ربعقرن دوری پدرش از قدرت سیاسی گذراند. پس از آنکه امام علی در سال ۶۵۶ میلادی به خلافت رسید، امام حسن همراه او به کوفهشهری در عراق امروزی که امام علی بن ابیطالب در دوران خلافتش (۶۵۶–۶۶۱ میلادی) آن را به پایتخت خود تبدیل کرد و در مسجد همان شهر نیز هنگام نماز به شهادت رسید. رفت و در جریان نبرد جملنخستین جنگ داخلی میان مسلمانان، در سال ۶۵۶ میلادی نزدیک بصره (عراق امروزی)، میان سپاه امام علی بن ابیطالب (خلیفهی وقت) و گروهی به رهبری عایشه، طلحه و زبیر که خواستار قصاص قاتلان عثمان بودند. نام نبرد از شتری گرفته شده که عایشه بر آن سوار بود. سپاه امام علی پیروز شد؛ طلحه و زبیر کشته شدند و عایشه با احترام به مدینه بازگردانده شد. و نبرد صفینجنگی طولانی در سال ۶۵۷ میلادی نزدیک رود فرات (سوریهی امروزی)، میان سپاه امام علی بن ابیطالب و سپاه معاویه، حاکم شام، که از پذیرش خلافت امام علی و تحویل قاتلان عثمان به قصاص خودداری کرد. جنگ با پیشنهاد «حکمیت» (داوری) از سوی سپاه معاویه و پذیرش ناخواستهی آن از سوی بخشی از سپاه امام علی، بدون نتیجهی قطعی پایان یافت؛ همین حکمیت به انشعاب گروه خوارج از سپاه امام علی انجامید. در کنار پدرش حضور داشت. در سال ۶۶۱ میلادی، وقتی امام علی در مسجد کوفهشهری در عراق امروزی که امام علی بن ابیطالب در دوران خلافتش (۶۵۶–۶۶۱ میلادی) آن را به پایتخت خود تبدیل کرد و در مسجد همان شهر نیز هنگام نماز به شهادت رسید. به شهادت رسید، امام حسن یکی از کسانی بود که در واپسین لحظات کنار او بود.
پس از شهادت پدر، مردم کوفهشهری در عراق امروزی که امام علی بن ابیطالب در دوران خلافتش (۶۵۶–۶۶۱ میلادی) آن را به پایتخت خود تبدیل کرد و در مسجد همان شهر نیز هنگام نماز به شهادت رسید. با امام حسن، در حدود سیوهفتسالگی، به عنوان خلیفهی جدید بیعت کردند. اما معاویه، حاکم شام، خلافت او را نپذیرفت و با سپاهی بزرگ به عراق لشکر کشید. سپاه امام حسن، خسته از سالها جنگ داخلی، بهتدریج دچار نافرمانی و خیانت شد؛ حتی در جریان مذاکرات در مدائنشهری نزدیک تیسفون، پایتخت پیشین ساسانیان (نزدیک بغداد امروزی، عراق)، جایی که امام حسن در جریان مذاکرات صلح با معاویه، توسط یکی از افراد سپاه خودش با خنجر مجروح شد.، یکی از افراد سپاهش او را با خنجر مجروح کرد. با دیدن سستی و پراکندگی سپاهش، امام حسن برای جلوگیری از خونریزی بیشتر میان مسلمانان با معاویه صلح کرد و به شرط تضمین امنیت پیروانش و بازگشت خلافت به شورای مسلمانان پس از مرگ معاویه، از خلافت کناره گرفت. این پیمان به جنگ داخلی نخست مسلمانان پایان داد، هرچند بسیاری از شرایط آن بعدها از سوی معاویه نادیده گرفته شد.
امام حسن پس از صلح، نزدیک به ده سال بهدور از سیاست در مدینه زندگی کرد. در سال ۶۷۰ میلادی، در حدود چهلوششسالگی، مسموم شد و درگذشت. منابع شیعی مسمومیت او را به همسرش جعده بنت اشعثهمسر امام حسن که، بنا بر روایتی که عمدتاً در منابع شیعی نقل شده، به تحریک و وعدهی معاویه مبنی بر ازدواج با پسرش یزید، امام حسن را مسموم کرد. این روایت در منابع اهل سنت با تردید بیشتری نگریسته میشود و نقش مستقیم معاویه در آن اثباتشده نیست. نسبت میدهند که، بنا بر این روایت، با وعدهی معاویه به ازدواج با یزیدیزید بن معاویه، پسر و جانشین معاویه که پس از مرگ پدرش، برخلاف شروط صلح امام حسن، به عنوان خلیفهی دوم اموی برگزیده شد. فریب خورده بود؛ این روایت در منابع اهل سنت با تردید بیشتری نگریسته میشود و نقش مستقیم معاویه در آن اثباتشده نیست. پس از مرگش، بر سر محل دفن او نیز اختلاف افتاد: هرچند وصیتش دفن در کنار قبر پدربزرگش حضرت محمد بود، مخالفت گروهی از جمله مروان بن حکمسیاستمدار و از بستگان معاویه که بعدها خود به خلافت اموی رسید. او در سال ۶۷۰ میلادی از جمله کسانی بود که با دفن امام حسن در کنار قبر حضرت محمد مخالفت کرد. مانع این کار شد و او سرانجام در بقیعقبرستان اصلی مدینه، نزدیک مسجد النبی، که بسیاری از صحابهی حضرت محمد و همچنین امام حسن و چند تن دیگر از امامان شیعه در آن به خاک سپرده شدهاند.، در همان شهر، به خاک سپرده شد.
برای بازکردن عمق تاریخی — جنگها، همعصرها و بحثهای باز مورخان — چند سؤال کوتاه رو یکییکی جواب بده — بدون زمانسنج و بدون محدودیت در تعداد تلاش.
گزینهای را که فکر میکنی درست است انتخاب کن.
روایت مسمومیت امام حسن توسط همسرش جعده بنت اشعثهمسر امام حسن که، بنا بر روایتی که عمدتاً در منابع شیعی نقل شده، به تحریک و وعدهی معاویه مبنی بر ازدواج با پسرش یزید، امام حسن را مسموم کرد. این روایت در منابع اهل سنت با تردید بیشتری نگریسته میشود و نقش مستقیم معاویه در آن اثباتشده نیست.، به تحریک معاویه، در منابع شیعی بهطور مشخص و با جزئیات نقل شده؛ اما نقش مستقیم و اثباتشدهی معاویه در این واقعه، در منابع اهل سنت و پژوهشهای آکادمیک با تردید بیشتری نگریسته میشود، هرچند مسمومشدن او در هر دو سنت بهطور کلی پذیرفته شده است.
صلح امام حسنپیمانی در سال ۶۶۱ میلادی میان امام حسن و معاویه که به موجب آن امام حسن، برای جلوگیری از خونریزی بیشتر میان مسلمانان و در برابر ضعف و نافرمانی سپاهش، از خلافت به نفع معاویه کناره گرفت. در ازای آن، معاویه متعهد شد امنیت پیروان امام حسن را تضمین کند و پس از مرگ خودش خلافت را به شورای مسلمانان بازگرداند. این پیمان به نخستین جنگ داخلی مسلمانان پایان داد، هرچند بسیاری از شروط آن بعدها نادیده گرفته شد. اهل سنت این صلح را تحقق پیشگویی پیامبر و نمونهای ستودنی از آشتی میدانند؛ شیعیان نیز آن را اقدامی خردمندانه میشمارند، اما بیشتر آن را ناشی از خیانت و سستی سپاه امام حسن تلقی میکنند تا انتخابی کاملاً آزادانه. با معاویه در سنت اهل سنت عمدتاً به عنوان تحقق پیشگویی حضرت محمد و نمونهای ستودنی از آشتی میان مسلمانان یاد میشود؛ در سنت شیعی نیز این صلح اقدامی خردمندانه دانسته میشود، هرچند بیشتر به این نکته پرداخته میشود که تصمیم امام حسن ناشی از خیانت و سستی سپاهش بود، نه انتخابی کاملاً آزادانه، و اینکه معاویه بعدها بسیاری از شروط پیمان را نادیده گرفت.
دربارهی ممانعت از دفن امام حسن کنار حضرت محمد، جزئیات دقیق درگیری (از جمله گزارشهایی دربارهی تیراندازی به سوی تابوت) در منابع مختلف متفاوت نقل شده و باید با احتیاط در نظر گرفته شود.
امام حسن اولین بچهی امام علی و حضرت فاطمه بود. اسمش رو خود پیامبر، که پدربزرگش بود، انتخاب کرد.
بعد از شهادت امام علی، امام حسن حدود سیوهفت سالش بود که خلیفه شد. اما بخشی از سپاهش بهش خیانت کردن، و اون برای اینکه جنگ داخلی بیشتر نشه، با معاویه صلح کرد و از خلافت کنار رفت.
امام حسن بقیهی عمرش رو در مدینه گذروند تا اینکه مسموم شد و از دنیا رفت.
شیعیان میگن همسرش، به دستور معاویه، بهش زهر داده. اما این حرف توی منابع اهل سنت با شک بیشتری نگاه میشه، هرچند همه قبول دارن که امام حسن مسموم شده.